ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻮاﻧﻊ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﺑﻬﺮه وري ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان و ﻧﻘﺶ آن در ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺠﺎرت ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ

ﭼﻜﻴﺪه

(ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻮاﻧﻊ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ)

ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ و ﭘﻮﺷﺎك اﻳﺮان ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮي از ﻗﺪﻣﺖ ﻃﻮﻻﻧﻲ، ﺣﺠﻢ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاري، ﻧﺮخ ﺑﺎﻻي ارزش اﻓﺰوده، ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﭘﻴﺸﻴﻦ و ﭘﺴﻴﻦ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﺻﻨﺎﻳﻊ و ﻧﻘﺶ ﻣﻮﺛﺮ در اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮي ﻧﻴﺮو اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻓﺮاواﻧﻲ داراي ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺟﻬﺖ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ارﺗﻘﺎ ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ ﺧﻮد و اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﻲ اﺳﺖ. ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﺳﻮﻣﻴﻦ ﺻﻨﻌﺖ از ﺻﻨﺎﻳﻊ اﺳﺘﺮاﺗﮋﻳﻚ اﻳﺮان اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻧﺸﺎن از اﻫﻤﻴﺖ آن در ﺳﻴﺎﺳﺖﮔﺬاريﻫﺎ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰيﻫﺎي ﻛﻼن ﻛﺸﻮر اﻳﺮان دارد. ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﺳﻨﺪ ﭼﺸﻢاﻧﺪاز ١٤٠٤، ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ رﺗﺒﻪ ﺳﻮم ﻣﻨﻄﻘﻪ (ﺧﺎورﻣﻴﺎﻧﻪ) و رﺗﺒﻪ ﭘﻨﺠﺎه ﺟﻬﺎن دﺳﺖ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ. آﻣﺎر ﻧﺸﺎن ﻣﻴﺪﻫﺪ درآﻣﺪ ارزي اﻳﺮان از ﻣﺠﻤﻮع ﺻﺎدرات ﻧﺴﺎﺟﻲ و ﭘﻮﺷﺎك در ﺳﺎل ﺟﺎري ﺑﻴﺶ از٣١٢ ﻣﻴﻠﻴﻮن دﻻر ﺑﻮده اﺳﺖ و اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس داده ﻫﺎي ﺷﻮراي ﺻﺎدرﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺗﺮﻛﻴﻪ، اﻳﻦ ﻛﺸﻮر درآﻣﺪي ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ ٥/١٩ ﻣﻴﻠﻴﺎرد دﻻر از ﺻﺎدرات ﭘﻮﺷﺎك در ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ ژاﻧﻮﻳﻪ ﺗﺎ ﻧﻮاﻣﺒﺮ ٢٠٢٢ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. در ﺗﺤﻘﻴﻖ ﭘﻴﺶ رو ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻴﻮه ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺮوري و اﺳﻨﺎدي اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻘﺶ و اﻫﻤﻴﺖ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ در رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﻲ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺻﺎدرات ﻏﻴﺮﻧﻔﺘﻲ ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ ﻗﺎﭼﺎق ﻛﺎﻻ، ﮔﺮاﻧﻲ ﻣﻮاد اوﻟﻴﻪ، ﻧﺒﻮد ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻤﺮ و ﻣﻮﺛﺮ ﺑﻴﻦ ﺟﻮاﻣﻊ ﻋﻠﻤﻲ و ﺻﻨﻌﺖ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮاﻧﻊ اﺻﻠﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن ﻣﻴﺪﻫﻨﺪ در ﺻﻮرت رﻓﻊ ﻳﺎ ﺗﻌﺪﻳﻞ ﻣﻮاﻧﻊ ﻣﺬﻛﻮر ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺻﻨﺎﻳﻌﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﭘﺘﺮوﺷﻴﻤﻲ و ﺧﻮدروﺳﺎزي ﺷﺎﻧﺲ ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﺮاي ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ در ﻋﺮﺻﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ و اﺗﺼﺎل ﺑﻪ زﻧﺠﻴﺮه ارزش ﺟﻬﺎﻧﻲ دارد.

واژﮔﺎن ﻛﻠﻴﺪي: ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ، اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﻲ، ﺻﺎدرات ﻧﺴﺎﺟﻲ، ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ، ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺗﺠﺎرت ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻞ

 

ﻣﻘﺪﻣﻪ

ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ و ﭘﻮﺷﺎك اﻳﺮان ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮي از ﻗﺪﻣﺖ ﻃﻮﻻﻧﻲ، ﺣﺠﻢ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاري، ﻧﺮخ ﺑﺎﻻي ارزش اﻓﺰوده، ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﭘﻴﺸﻴﻦ و ﭘﺴﻴﻦ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﺻﻨﺎﻳﻊ دﻳﮕﺮ و اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﻲ و ﻧﻴﺮوﻫﺎي اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻓﺮاوان داراي اﻣﻜﺎﻧﺎت ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺟﻬﺖ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ و ارﺗﻘﺎ ﻛﻤﻲ و ﻛﻴﻔﻲ ﺧﻮد و اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﻲ اﺳﺖ اﻣﺎ ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﻃﻲ ﺳﺎﻟﻴﺎن ﻣﺘﻤﺎدي ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻨﺴﻮﺟﺎت ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎ و ﻣﺸﻜﻼت زﻳﺎدي ﻫﻤﺮاه ﺑﻮده اﺳﺖ(ﺷﻔﻴﻌﻲ،١٣٩٩).

بالا بودن قیمت تمام شده محصوالت نسبت به کالاهای مشابه خارجی، فقدان دانش پیشرفته و ضعف فناوری، تأمین نقدینگی و سرمایه در گردش، بدهی صنعتگران به بانک ها، بالا بودن نرخ بهره، فرسوده بودن ماشین آلات،عقب افتادگی در زمینه مدسازی پوشاک، اتخاذ سیاست های تعرفه ای متغیر برای صادرات و واردات کالا، ضعف قوانین و مقررات ﺗﻮﻟﻴﺪ در ﻛﺸﻮر، ﻛﺎﻫﺶ ﺑﻬﺮه وري، رﻛﻮد داﺧﻠﻲ و ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎﻧﻲ ﻓﻀﺎي ﻛﺴﺐ وﻛﺎر از ﺟﻤﻠﻪ ﺗﻨﮕﻨﺎﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺻﻨﻌﺘﮕﺮان در ﺑﺨﺶ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻣﺮوزه ﺑﺎ آن دﺳﺖ وﭘﻨﺠﻪ ﻧﺮم ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ و ﻋﺪم رﻗﺎﺑﺖ ﭘﺬﻳﺮي ﺑﺎ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺧﺎرﺟﻲ، ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ در ﺗﺠﺎرت ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻣﻨﺴﻮﺟﺎت و ﭘﻮﺷﺎك ﺑﻪ دﺳﺖ آورد (ﻋﺰﻳﺰي،١٣٨٠)

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻗﺪﻣﺖ زﻳﺎد ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ در ﻛﺸﻮرﻣﺎن و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاري ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ روي ﺧﺮﻳﺪ ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ، اراﺋﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﺘﻨﻮع و ﻣﺸﺘﺮي ﭘﺴﻨﺪ و دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺑﺎزارﻫﺎي ﺧﺎرج و ﺣﺘﻲ ﺑﺎزار داﺧﻞ ﻛﺸﻮر ﻫﻨﻮز اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ، در اﻳﻦ ﺑﻴﻦ ﻧﻘﺶ ﻣﺤﻮري ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺑﻪ ﻓﺮاﻣﻮﺷﻲ ﺳﭙﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ(ﻋﺒﺎدي، ١٤٠٠).

درآﻣﺪ ارزي اﻳﺮان از ﻣﺠﻤﻮع ﺻﺎدرات ﻧﺴﺎﺟﻲ و ﭘﻮﺷﺎك در ﺳﺎل ﺟﺎري ﺑﻴﺶ از ٣١٢ ﻣﻴﻠﻴﻮن دﻻر ﺑﻮده اﺳﺖ و اﻳﻦ در ﺣﺎﻟﻲ ﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس داده ﻫﺎي ﺷﻮراي ﺻﺎدرﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺗﺮﻛﻴﻪ، اﻳﻦ ﻛﺸﻮر درآﻣﺪي ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ ٥/١٩ ﻣﻴﻠﻴﺎرد دﻻر از ﺻﺎدرات ﭘﻮﺷﺎك در ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ ژاﻧﻮﻳﻪ ﺗﺎ ﻧﻮاﻣﺒﺮ ٢٠٢٢ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﺳﻨﺪ ﭼﺸﻢاﻧﺪاز ١٤٠٤ اﻳﺮان، ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ رﺗﺒﻪ ﺳﻮم ﻣﻨﻄﻘﻪ (ﺧﺎورﻣﻴﺎﻧﻪ) و رﺗﺒﻪ ﭘﻨﺠﺎه ﺟﻬﺎن دﺳﺖ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﺪ. ﻫﻢ اﻛﻨﻮن ﺣﺘﻲ در ﻣﻴﺎن ٥٠ ﻛﺸﻮر ﺑﺮﺗﺮ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﺟﻬﺎن ﻧﻴﺰ ﻗﺮار ﻧﺪارد. در اﻳﺮان ﻳﺎزده ﺻﻨﻌﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺻﻨﺎﻳﻊ اﺳﺘﺮاﺗﮋﻳﻚ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪهاﻧﺪ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﺳﻮﻣﻴﻦ ﺻﻨﻌﺖ از ﺻﻨﺎﻳﻊ اﺳﺘﺮاﺗﮋﻳﻚ اﻳﺮان اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻧﺸﺎن از اﻫﻤﻴﺖ آن در ﺳﻴﺎﺳﺖﮔﺬاريﻫﺎ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰيﻫﺎي ﻛﻼن ﻛﺸﻮر دارد. ﺑﺎ اﻳﻦﺣﺎل ﻛﻢﺗﻮﺟﻬﻲ ﺑﻪ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ و ﭘﻮﺷﺎك در اﻳﺮان ﻣﻮﺟﺐ ﺷﺪه ﺗﺎ اﻳﻦ ﺻﻨﻌﺖ در ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﻴﺮ ﻧﻪﺗﻨﻬﺎ رﺷﺪي را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﻜﻨﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮﻋﻜﺲ ﺑﺎ رﻛﻮد ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.

ﺗﺮاز ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬاري ارزي ﺑﺮاي ﺑﻨﻴﺎد ﻧﻬﺎدن ﻳﻚ ﺷﻐﻞ در ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺑﺴﻴﺎري از ﺻﻨﺎﻳﻊ دﻳﮕﺮ، ﺑﺴﻴﺎر ﭘﺎﻳﻴﻦ اﺳﺖ. از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺨﺶﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﻲ و ﻧﻴﺰ در ﻣﻴﺎن زﻳﺮ ﺑﺨﺶﻫﺎي ﺻﻨﻌﺖ ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﺗﻮان اﺷﺘﻐﺎلزاﻳﻲرا ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص داده ﺣﺪودِ ١٨ درﺻﺪ اﺷﺘﻐﺎل در ﺻﻨﻌﺖ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﺳﺖ و ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان از منظر  اﺷﺘﻐﺎلزاﻳﻲ ﭘﺲ از ﺻﻨﻌﺖ ﻧﻔﺖ ﻗﺮار دارد، وﻟﻲ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﺑﺎ دﺷﻮاريﻫﺎﻳﻲ ﺑﺴﻴﺎري ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺎﭼﺎق ﻛﺎﻻ، ﻋﻮارض ﺳﻨﮕﻴﻦ، واردات ﺑﻲروﻳﻪ، ﻛﻤﺒﻮد ﻧﻘﺪﻳﻨﮕﻲ و ﺷﻴﻮه ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي ﻗﺎﻧﻮن ﻧﻮﺳﺎزي ﺻﻨﺎﻳﻊ رو ﺑﺮو اﺳﺖ(ﺑﺎﻧﻮﻳﻲ، ١٣٨٠).

 

روش ﺗﺤﻘﻴﻖ 

اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺮور ﻣﺘﻮن و اﺳﻨﺎد ﻣﻮﺟﻮد در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ. در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﭘﺎﻳﮕﺎه داده ﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻛﻠﻴﺪواژه ﻫﺎي “ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ”، “اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﻲ”، “ﺻﺎدرات ﻧﺴﺎﺟﻲ”، “ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ”، “ﺗﻮﺳﻌﻪ”، “ﺗﺠﺎرت ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻞ” ﺟﺴﺘﺠﻮي ﺟﺎﻣﻊ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ. ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺷﺪه در اداﻣﻪ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ.

 

ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ ﺗﺤﻘﻴﻖ

ﺷﻔﻴﻌﻲ و ﻫﻤﻜﺎران در ﺳﺎل ١٣٩٩ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اي ﺑﺎ ﻫﺪف ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و رﺗﺒﻪ ﺑﻨﺪي ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ و ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻫﺎ و راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻌﻴﺖ در ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ. در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ١١ ﺳﻴﺎﺳﺖ و ٣٣ راﻫﻜﺎر از ادﺑﻴﺎت ﻣﻮﺿﻮع و ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺑﺎ ﺧﺒﺮﮔﺎن ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺎﺧﺺ ﻧﺴﺒﺖ ﺗﻮاﻓﻖ ﺧﺒﺮﮔﺎن (CVR) اﻗﺪام ﺑﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻫﺎ و راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﻣﻬﻢ در ﺑﺮﻃﺮف ﻧﻤﻮدن ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎ ﮔﺮدﻳﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﻗﻴﻤﺖ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻛﺎﻻﻫﺎي ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺧﺎرﺟﻲ، ﻓﻘﺪان داﻧﺶ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ و ﺿﻌﻒ ﻓﻨﺎوري، ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻧﻘﺪﻳﻨﮕﻲ و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ در ﮔﺮدش، ﺑﺪﻫﻲ ﺻﻨﻌﺘﮕﺮان ﺑﻪ ﺑﺎﻧﻜﻬﺎ، ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﻧﺮخ ﺑﻬﺮه، ﻓﺮﺳﻮده ﺑﻮدن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت، ﻋﻘﺐ اﻓﺘﺎدﮔﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﻣﺪﺳﺎزي ﭘﻮﺷﺎك، اﺗﺨﺎذ ﺳﻴﺎﺳﺘﻬﺎي ﺗﻌﺮﻓﻪ اي ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑﺮاي ﺻﺎدرات و واردات ﻛﺎﻻ، ﺿﻌﻒ ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات ﺗﻮﻟﻴﺪ در ﻛﺸﻮر، ﻛﺎﻫﺶ ﺑﻬﺮه وري، رﻛﻮد داﺧﻠﻲ و ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎﻧﻲ ﻓﻀﺎي ﻛﺴﺐ وﻛﺎر از ﺟﻤﻠﻪ ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ(ﺷﻔﻴﻌﻲ،١٣٩٩).

ﻛﺎﺷﻲ و ﻫﻤﻜﺎران در ﺳﺎل ١٣٩٢ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اي ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻗﺎﭼﺎق ﻣﻨﺴﻮﺟﺎت ﺑﺮ ﺑﻬﺮه وري در ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ و ﭘﻮﺷﺎك اﻳﺮان از ﺳﺎل ١٣٧٥ ﺗﺎ ١٣٨٦ اﻧﺠﺎم داده اﻧﺪ. در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﭘﺲ از ﺑﺮآورد ﺣﺠﻢ ﻗﺎﭼﺎق ﭘﺎرﭼﻪ و ﭘﻮﺷﺎك، اﺛﺮ آن ﺑﺮ رﺷﺪ ﺑﻬﺮه وري در ﻗﺎﻟﺐ اﻟﮕﻮي ﺧﻮد ﺗﻮﺿﻴﺤﻲ ﺑﺎ وﻗﻔﻪ ﻫﺎي ﮔﺴﺘﺮده ARDL ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ اﻳﻦ داﺷﺖ ﻛﻪ ﻗﺎﭼﺎق ﻛﺎﻻ اﺛﺮ ﻣﻨﻔﻲ و ﻣﻌﻨﺎداري ﺑﺮ رﺷﺪ ﺑﻬﺮه وري اﻳﻦ ﺻﻨﺎﻳﻊ دارد(ﻛﺎﺷﻲ، ١٣٩٢).

در ﺳﺎل ١٣٩٠ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اي ﺗﻮﺳﻂ روﺷﻦ و ﺑﺨﺘﻴﺎري ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺸﻜﻼت ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ (ﭘﺎرﭼﻪ ﺑﺎﻓﻲ) در اﻳﺮان و اﻗﺪاﻣﺎت ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﭘﻴﺸﺮو در اﻳﻦ ﺻﻨﻌﺖ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ، در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ از ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد. ﻋﻤﺪه ﻣﺸﻜﻼت ﭘﻴﺶ روي ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷﺪﻧﺪ ﻋﺒﺎرت ﺑﻮدﻧﺪ از:

١. ﻗﺎﭼﺎق ﻣﻨﺴﻮﺟﺎت ﺑﻪ داﺧﻞ ﻛﺸﻮر.

٢. ﻋﺪم اﻣﻜﺎن ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻮاد اوﻟﻴﻪ ﺑﺎ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻄﻠﻮب و ﻗﻴﻤﺖ ارزان.

٣. ﻣﺸﻜﻼت ﻧﺎﺷﻲ از ﺿﻮاﺑﻂ ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﺄﻣﻴﻦ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ.

٤. ﻋﺪم ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ ﻳﺎراﻧﻪ ﻫﺎي ﺻﺎدراﺗﻲ.

٥. اﻓﺰاﻳﺶ ﻗﻴﻤﺖ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ﻣﺤﺼﻮﻻت.

٦ .ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺑﻮدن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﻮﻟﻴﺪ در ﺗﻌﺪادي از واﺣﺪﻫﺎي ﺗﻮﻟﻴﺪي(روﺷﻦ،١٣٩٠).

ﺑﻴﺎﺗﻲ در ﺳﺎل ١٣٨٩ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اي را در ﺧﺼﻮص آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﺗﻮﻟﻴﺪي واﺣﺪﻫﺎي ﻋﻀﻮ اﻧﺠﻤﻦ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان و ﻣﺸﻜﻼت آﻧﻬﺎ اﻧﺠﺎم داد. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ دﻻﻳﻞ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻮﻟﻴﺪ واﺣﺪﻫﺎي ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪه، ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از: ﻛﻤﺒﻮد ﻧﻘﺪﻳﻨﮕﻲ، ﻧﺒﻮد ﺧﺮﻳﺪار ﻛﺎﻓﻲ و ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻘﺎﺿﺎ، ﮔﺮاﻧﻲ و ﻛﻤﺒﻮد ﻣﻮاد اوﻟﻴﻪ، واردات ﺑﻲ روﻳﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﺸﺎﺑﻪ، رﻛﻮد اﻗﺘﺼﺎدي، اﻓﺰاﻳﺶ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻛﺎرﮔﺮي و ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻦ ﻗﻴﻤﺖ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه و ﻋﺪم اﻣﻨﻴﺖ وﺻﻮل ﭼﻚ(ﺑﻴﺎﺗﻲ، ١٣٨٩).

ﻛﻴﻤﻴﺎﮔﺮي و ﻫﻤﻜﺎران در ﺳﺎل ١٣٨٤ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اي ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﻬﺒﻮد ﺑﻬﺮه وري ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ در ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﺑﻪ روش ﺑﻨﭻ ﻣﺎرﻛﻨﻴﮓ اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ. ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻧﺸﺎن داد ﺑﺮاي ﺣﻔﻆ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ، ﺗﻮﻟﻴﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﺑﺎﻳﺪ از اﻣﻜﺎﻧﺎﺗﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻨﺴﻮﺟﺎت رﻗﺎﺑﺘﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻛﻨﻨﺪ و از ﻧﻈﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ، ﻗﻴﻤﺖ و روﻧﺪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﺮﻳﻊ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎن و داﺧﻞ ﻛﺸﻮر در ﺑﺎزارﻫﺎي رﻗﺎﺑﺘﻲ ﺑﻪ ﺣﻴﺎت ﺧﻮد اداﻣﻪ دﻫﻨﺪ. از ﺟﻤﻠﻪ اﻳﻦ اﻣﻜﺎﻧﺎت ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از: ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻳﺎ ﻓﺮاﻫﻢ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺗﺴﻬﻴﻼت ﻻزم ﺑﺮاي دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﺑﻪ ﻣﻮاد اوﻟﻴﻪ ﻣﺮﻏﻮب، ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻛﺮدن ﻗـﺎﻧﻮن ﻣﺎﻟﻴﺎت ﺑﺮ ارزش اﻓﺰوده و ﺣﺬف ﺳﺮﻳﻊ ﻫﻤﻪ ﻋﻮارض ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮاي ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻧﺴﺎﺟﻲ، ﻛﺎﻫﺶ ﺗﻮرم و ﭘﺎﻳﻴﻦ آوردن ﺑﻬﺮه ﺑﺎﻧﻜﻲ ﺑﺮاي ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﺟﻬﺎن، ﺗﺎﻣﻴﻦ اﻣﻨﻴﺖ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاري و اﻳﺠﺎد ﻓﻀﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاران و ﺳﻬﺎﻣﺪاران واﺣﺪﻫﺎي ﻧﺴﺎﺟﻲ، ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﺟﺪي و ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﻪ از ورود ﻛﺎﻻي ﻗﺎﭼﺎق ﺑﻪ ﻛﺸﻮر و در ﻧﻬﺎﻳﺖ اﻋﻤﺎل ﺣﻖ اﺻﻼح ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻧﻴﺮوي اﻧـﺴﺎﻧﻲ و ﺗﻌـﻮﻳﺾ ١٠ درﺻﺪ از ﻛﺎرﮔﺮان در واﺣﺪﻫﺎي ﺗﻮﻟﻴﺪي ﻧﺴﺎﺟﻲ در ﻃﻮل ﺳﺎل در ﻗﺒﺎل ﭘﺮداﺧﺖ ﻫﻤﻪ ﻣﻄﺎﻟﺒﺎت ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻛﺎرﮔﺮان. ﻋﻼوه ﺑﺮ راه ﺣﻞ ﻫﺎي ﻣﺬﻛﻮر در اﻳـﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺤـﺚ ﻧﻴﺮوي اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﺎص ﺑﻬﺮه وري ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻄﺮح و ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪه ﺑﻮد(ﻛﻴﻤﻴﺎﮔﺮي، ١٣٨٤).

 

ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ

ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻮاﻧﻊ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ در اﻳﺮان ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت و ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎي اﻧﺠﺎم  شده:

 

1. ﻗﺎﭼﺎق ﻣﻨﺴﻮﺟﺎت ﺑﻪ داﺧﻞ ﻛﺸﻮر

٢ .واردات ﺑﻲ روﻳﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﺸﺎﺑﻪ

٣. ﻋﺪم اﻣﻜﺎن ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻮاد اوﻟﻴﻪ ﺑﺎ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻄﻠﻮب و ﻗﻴﻤﺖ ارزان

٤ .ﻋﺪم ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ ﻳﺎراﻧﻪ ﻫﺎي ﺻﺎدراﺗﻲ

٥ .ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﻗﻴﻤﺖ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻛﺎﻻﻫﺎي ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺧﺎرﺟﻲ

٦ .ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺑﻮدن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت ﺗﻮﻟﻴﺪ در ﺗﻌﺪادي از واﺣﺪﻫﺎي ﺗﻮﻟﻴﺪي

٧. اﺗﺨﺎذ ﺳﻴﺎﺳﺘﻬﺎي ﺗﻌﺮﻓﻪ اي ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺑﺮاي ﺻﺎدرات و واردات ﻛﺎﻻ

٨. ﺿﻌﻒ ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات ﺗﻮﻟﻴﺪ در ﻛﺸﻮر

٩. رﻛﻮد داﺧﻠﻲ و ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎﻧﻲ ﻓﻀﺎي ﻛﺴﺐ وﻛﺎر

١٠. ﻓﻘﺪان داﻧﺶ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ و ﺿﻌﻒ ﻓﻨﺎوري

١١. ﺳﻄﺢ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻧﻴﺮوي اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﻮﺟﻮد از ﻧﻈﺮ ﻣﻬﺎرت و ﺗﺨﺼﺺ ﻫﺎي ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻋﻤﺪه در ﺑﺨﺶ ﻫﺎي ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ، ﻓﻨﻲ، ﻃﺮاﺣﻲ، رﻳﺴﻨﺪﮔﻲ، ﺗﻜﻤﻴﻞ و ﻓﺮوش(دزﻓﻮﻟﻲ، ١٣٨٧)

١٢. ﺳﻨﺘﻲ ﺑﻮدن ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎي ﻧﺴﺎﺟﻲ، ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻮدن راﻧﺪﻣﺎن ﻣﺎﺷﻴﻦ آﻻت و ﺿﺮﻳﺐ ﻣﻜﺎﻧﻴﺰاﺳﻴﻮن آﻧﻬﺎ(اردﻛﺎن،١٣٩١)

١٣. ﺿﻌﻒ زﻳﺮﺳﺎﺧﺘﻬﺎي ﺳﺨﺖ اﻓﺰاري و ﻧﺮم اﻓﺰاري(ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ، ﻧﮕﻬﺪاري و ذﺧﻴﺮه، ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻨﺪي، ﺑﺎزارﻳﺎﺑﻲ و ﻏﻴﺮه) ١٤. ﻋﻘﺐ اﻓﺘﺎدﮔﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﻣﺪﺳﺎزي ﭘﻮﺷﺎك

ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻣﺪل ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ واﻗﻌﻴﺖ از روﻧﺪ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ آﻣﺎر واردات و ﺻﺎدرات ﺣﻮزه ﻧﺴﺎﺟﻲ و ﭘﻮﺷﺎك در ﺑﺎزه زﻣﺎﻧﻲ ١٣٩٨ ﺗﺎ ١٤٠٠ دﻓﺘﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت آﻣﺎري و راﻫﺒﺮدي ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ، اﻧﺠﻤﻦ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ(اﻧﺠﻤﻦ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان،١٤٠١). در ﻧﻤﻮدار ٥-١ ﺻﺎدرات و ﻧﻤﻮدار ٥-٢ واردات اﻳﻦ ﺣﻮزه ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ اﻓﺰاﻳﺶ ٢٢ درﺻﺪي واردات در اﻳﻦ ﺣﻮزه، ﺻﺎدرات ﺗﻨﻬﺎ ١٣ درﺻﺪ رﺷﺪ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ. و اﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﻳﻜﻲ از ﻣﻮاﻧﻊ اﺻﻠﻲ در ﺑﺮاﺑﺮ رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﺳﺖ.

 

 

ﺑﺤﺚ و ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي

ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ در ﻧﻤﻮدار١) ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺻﺎدرات ﻣﺎ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻛﻔﭙﻮش ﻫﺎ، ﭼﻴﭙﺲ ﮔﺮﻳﺪ و اﻟﻴﺎف اﺳﺖ و ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ واردات ﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻟﻴﺎف ﻧﺴﺎﺟﻲ، ﭘﺎرﭼﻪ و ﻧﺦ اﺳﺖ(ﻧﻤﻮدار ٢). ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻳﺪ در ﺣﻮﺿﻪ ﻛﻔﭙﻮﺷﻬﺎ، ﭼﻴﭙﺲ ﮔﺮﻳﺪ و اﻟﻴﺎف ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاري ﻛﺮد ﺗﺎ ارزآوري ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﺮاي ﻛﺸﻮر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و از ﻃﺮف ﺳﻌﻲ ﺑﺮ اﻳﻦ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﺗﻮﻟﻴﺪ اﻟﻴﺎف و ﭘﺎرﭼﻪ ﺑﺎ ﻛﻴﻔﻴﺖ در داﺧﻞ ﻛﺸﻮر ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺷﻮد ﺗﺎ از ﺧﺮوج ارز از ﻛﺸﻮر ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﺷﻮد. آﻣﺎر ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺎل ١٣٩٨ ﺗﺎ ١٤٠٠ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ در ﺣﻮﺿﻪ اﻟﻴﺎف ﻧﺴﺎﺟﻲ ﺻﺎدرات ﻣﺎ اﻓﺰاﻳﺶ و واردات ﻣﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻛﺎرﺑﺮ ﺑﻮدن و ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ ﻧﻪﭼﻨﺪان زﻳﺎد راﺣﺖﺗﺮ از ﺳﺎﻳﺮ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻏﻴﺮﻓﻌﺎل ﻛﺸﻮر را ﺑﻪ ﺧﻮد ﺟﺬب و ﻓﻌﺎل ﻛﻨﺪ. اﻳﻦ درﺣﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺻﻨﻌﺖ ﺷﺎﻧﺲ ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﺮاي ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ در ﻋﺮﺻﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ و اﺗﺼﺎل ﺑﻪ زﻧﺠﻴﺮه ارزش ﺟﻬﺎﻧﻲ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺻﻨﺎﻳﻌﻲ ﻧﻈﻴﺮ ﭘﺘﺮوﺷﻴﻤﻲ و ﺧﻮدروﺳﺎزي دارد. ﻗﺎﭼﺎق ﮔﺴﺘﺮده ﭘﻮﺷﺎك و ﭘﺎرﭼﻪ از ﻛﺸﻮرﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭼﻴﻦ، ﺗﺮﻛﻴﻪ، اﻣﺎرات، ﺗﺎﻳﻠﻨﺪ و ﻏﻴﺮه، ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﻛﺸﻮر را ﺑﺎ ﺑﺤﺮان ﻣﻮاﺟﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﺮآوردﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﺣﺠﻢ ﻗﺎﭼﺎق ﭘﺎرﭼﻪ و ﭘﻮﺷﺎك ﺑﻴﺶ از ﻣﻴﺰان ﺻﺎدرات در اﻳﻦ ﺻﻨﺎﻳﻊ اﺳﺖ. ﺑﺮ اﺳﺎس اﻃﻼﻋﺎت ﺳﺘﺎد ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﻗﺎﭼﺎق ﻛﺎﻻ و ارز، ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻧﺴﺎﺟﻲ و ﭘﻮﺷﺎك، رﺗﺒﻪ دوم را در ﺧﺼﻮص آﻣﺎر ﻗﺎﭼﺎق ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص داده اﻧﺪ (ﻛﺎﺷﺎﻧﻲ،١٣٩٢). ﻃﺒﻖ آﻣﺎرﻫﺎ در ﺳﺎل ٢٠٢١ رﻗﻢ ﺻﺎدرات ﻧﺴﺎﺟﻲ ﺗﺮﻛﻴﻪ ١٦/١٦ ﻣﻴﻠﻴﺎرد دﻻر ﺑﻮده اﺳﺖ. اﻳﻦ رﻗﻢ ﻣﻌﺎدل ٢٣ ﺑﺮاﺑﺮ ﺻﺎدرات ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان در ﺳﺎل ١٤٠٠ ﺑﻮده اﺳﺖ. از ﺟﻤﻠﻪ ﭼﺎﻟﺶ و ﻣﻮاﻧﻊ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﻲ ﭘﻴﺶ رو ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ در ﻛﺸﻮر اﻳﺮان، ﮔﺮاﻧﻲ و ﻛﻤﺒﻮد ﻣﻮاد اوﻟﻴﻪ، واردات ﺑﻲ روﻳﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﺸﺎﺑﻪ، رﻛﻮد اﻗﺘﺼﺎدي، اﻓﺰاﻳﺶ ﻫﺰﻳﻨﻪ ي ﻛﺎرﮔﺮي و ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻦ ﻗﻴﻤﺖ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ﻣﺤﺼﻮﻻت(ﺑﻴﺎﺗﻲ١٣٨٩)، ارﺗﺒﺎط ﺿﻌﻴﻒ داﻧﺸﮕﺎه ﻫﺎ و ﻣﺮاﻛﺰ آﻣﻮزﺷﻲ ﺑﺎ ﺻﻨﻌﺖ و ﻛﻤﺒﻮد ﻧﻴﺮوي اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﺎﻫﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ رﻓﻊ آن ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﻋﺰم ﺟﺪي ﺳﻴﺎﺳﺘﮕﺬاران و ﺻﻨﻌﺘﮕﺮان و داﻧﺸﮕﺎﻫﻴﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ.

 

 

 

ﻣﻨﺎﺑﻊ

[1]ﺷﻔﻴﻌﻲ، ﺷﻜﻮﻓﻪ و ﻋﺒﺎﺳﻲ، رﺿﺎ و ﺣﺒﻴﺒﻲ راد، اﻣﻴﻦ،١٣٩٩،ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و رﺗﺒﻪ ﺑﻨﺪي ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ، ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻫﺎ و راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻌﻴﺖ در ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ (ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ: ﺗﻮﻟﻴﺪ ﭘﺎرﭼﻪ ﭼﺎدر ﻣﺸﻜﻲ)،https://civilica.com/doc/1214217

[2]ﻓﻴﺮوزه ﻋﺰﻳﺰي، ﻓﺎﻃﻤﻪ ﭘﺎﺳﺒﺎن، ١٣٨٠ﺑﺮرﺳﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ و ارزش اﻓﺰوده ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ در اﻳﺮان و ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺳﻴﺎﺳﺘﻬﺎي ﻣﺎﻟﻲ و ﭘﻮﻟﻲ دوﻟﺖ ﺑﺮ آن ﻃﻲ دوره ١٣٥٨ ﺗﺎ ١٣٧٧، ﭘﮋوﻫﺸﮕﺎه اﻗﺘﺼﺎد، داﻧﺸﮕﺎه اﻟﺰﻫﺮا [3]ﺳﻴﺪ وﺣﻴﺪ ﻋﺒﺎدي ، ﺣﻨﻴﻒ ﻛﺎزروﻧﻲ، دارﻳﻮش ﺳﻤﻨﺎﻧﻲ، راﻫﺒﺮدﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ اﻳﺮان، ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ راﻫﺒﺮدي ﺷﻤﺎره ٤٥ ـ ﺑﻬﺎر ١٤٠٠

[4]ﻋﻠﻲ اﺻﻐﺮ ﺑﺎﻧﻮﻳﻲ، ﻣﻴﻨﺎ ﻣﺤﻤﻮدي، ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﻤﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ در اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﻲ و ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻮان اﺷﺘﻐﺎل زاﻳﻲ ﺑﺎﻟﻘﻮه آن در ﻗﺎﻟﺐ ﻧﻈﺎم ﺷﺒﻪ ﻣﺎﺗﺮﻳﺲ ﺣﺴﺎﺑﺪاري اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ١٣٨٠، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻼﻣﻪ ﻃﺒﺎﻃﺒﺎﻳﻲ [5] ﺧﺪاداد ﻛﺎﺷﻲ، ﻓﺮﻫﺎد و ﻓﻴﺮوز ﺟﻨﮓ، ﻫﺎﻧﻴﻪ،١٣٩٢،ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻗﺎﭼﺎق ﻣﻨﺴﻮﺟﺎت ﺑﺮ ﺑﻬﺮه وري در ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ و ﭘﻮﺷﺎك اﻳﺮان) ١٣٧٥-١٣٨٦(،https://civilica.com/doc/1410167

[6]ﻛﻴﻤﻴﺎ ﮔﺮي، دﻛﺘﺮ ﻋﻠﻴﻤﺤﻤﺪ و ﺷﻤﺲ، دﻛﺘﺮ ﻧﺎﺻﺮ و ﺳﻠﻴﻤﺎﻧﺰاده، ﻣﻬﻨﺪس ﻣﺴﻌﻮد،١٣٨٤،ﺑﻬﺒﻮد ﺑﻬﺮه وري ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ در ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ ﺑﻪ روش ﺑﻨﭻ ﻣﺎرﻛﻨﻴﮓ، ﺳﻮﻣﻴﻦ ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ،ﺗﻬﺮان،https://civilica.com/doc/66025

[7]ﺷﻜﻮﻫﻲ، ﻣﻬﺪي و ﻣﺮوﺗﻲ، ﻋﻠﻲ،١٣٩٣،ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان از ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﺎ ﺑﻪ اﻣﺮوز؛ ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎ و راﻫﻜﺎرﻫﺎ،دوﻣﻴﻦ ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﻣﻠﻲ ﭘﻮﻳﺎﻳﻲ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ، ﺗﻮﺳﻌﻪ ي اﻗﺘﺼﺎدي و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺎﻟﻲ،ﺷﻴﺮاز،https://civilica.com/doc/316813 [8]روﺷﻦ، ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻴﻘﻠﻲ، ﺑﺨﺘﻴﺎري، ﻛﻠﺜﻮم (١٣٩٠). ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺸﻜﻼت ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎج ي(ﭘﺎرﭼﻪ ﺑﺎﻓﻲ) در اﻳﺮان و اﻗﺪاﻣﺎت ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﭘﻴﺸﺮو در اﻳﻦ ﺻﻨﻌﺖ . ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺑﺮرﺳﻴﻬﺎي ﺑﺎزرﮔﺎﻧﻲ، ٤٨ ،٤٠-٢٨.

[9]ﺑﻴﺎﺗﻲ، ﻟﻴﻼ (١٣٨٩). آﻣﺎر و اﻃﻼﻋﺎت ﺗﻮﻟﻴﺪي واﺣﺪﻫﺎي ﻋﻀﻮ اﻧﺠﻤﻦ و ﻣﺸﻜﻼت آﻧﻬﺎ، دﻓﺘﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت آﻣﺎري و راﻫﺒﺮدي ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ، اﻧﺠﻤﻦ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان.

[10]دﻓﺘﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت آﻣﺎري و راﻫﺒﺮدي ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ، اﻧﺠﻤﻦ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان.

[11]اﻳﻮﻳﻲ اردﻛﺎن، ﻣﺤﻤﺪ، ﻣﻌﺘﻤﺪي، ﻣﻬﺪﻳﻪ (١٣٩١). ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺎزدارﻧﺪه و ﭘﻴﺸﺮان در ﻣﺴﻴﺮ رﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺧﻮﺷﻪ ﻫﺎي ﺻﻨﻌﺘﻲ(ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردي ﺧﻮﺷﻪ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﺳﺘﺎن ﻳﺰد). ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺑﻬﺒﻮد ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ، ١٧ ،٢٢٦-٢٠٣.

[12]ﻫﺪاﻳﺘﻲ دزﻓﻮﻟﻲ، اﺣﻤﺪرﺿﺎ (١٣٨٧). ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاري ﺧﺎرﺟﻲ در ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ اﻳﺮان، ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺻﻨﻌﺖ ﻧﺴﺎﺟﻲ و ﭘﻮﺷﺎك٢٩٧، ٤٤-٤٠.