\u0130ran’\u0131n tekstil ve giyim end\u00fcstrisi, uzun ge\u00e7mi\u015fi, b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131m hacmi, y\u00fcksek katma de\u011fer oran\u0131, di\u011fer end\u00fcstrilerle yukar\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc ba\u011flant\u0131lar\u0131, ulusal ekonomideki etkin rol\u00fc ve bol insan kayna\u011f\u0131 istihdam\u0131 gibi avantajlar\u0131ndan yararlanarak, hem kendisinin hem de ulusal ekonominin niceliksel ve niteliksel olarak geli\u015fmesi ve ilerlemesi i\u00e7in potansiyel bir kapasiteye sahiptir. Tekstil sekt\u00f6r\u00fc \u0130ran’da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc stratejik sekt\u00f6r olup, bu durum \u0130ran’\u0131n politika ve makro planlamas\u0131nda sekt\u00f6r\u00fcn \u00f6nemini g\u00f6stermektedir. 1404 tarihli Vizyoner Belge’ye g\u00f6re, \u0130ran tekstil sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn b\u00f6lgede (Orta Do\u011fu) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc, d\u00fcnyada ise ellinci s\u0131raya ula\u015fmas\u0131 gerekmektedir. \u0130statistikler, \u0130ran’\u0131n bu y\u0131l toplam tekstil ve giyim ihracat\u0131ndan elde etti\u011fi d\u00f6viz gelirinin 312 milyon dolar\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterirken, T\u00fcrkiye \u0130hracat\u00e7\u0131lar Birli\u011fi verilerine g\u00f6re \u00fclke, Ocak-Kas\u0131m 2022 d\u00f6neminde giyim ihracat\u0131ndan 19,5 milyar dolar gelir elde etti. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, inceleme ve belgesel inceleme y\u00f6ntemiyle, tekstil sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ulusal ekonominin b\u00fcy\u00fcmesindeki ve petrol d\u0131\u015f\u0131 ihracat\u0131n geli\u015ftirilmesindeki rol\u00fc ve \u00f6nemi incelenmi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, hammadde ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, y\u00fcksek hammadde fiyatlar\u0131 ve bilimsel topluluklar ile end\u00fcstri aras\u0131nda s\u00fcrekli ve etkili ileti\u015fimin eksikli\u011finin tekstil end\u00fcstrisinin b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcndeki ba\u015fl\u0131ca engeller aras\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Ayr\u0131ca, bu sonu\u00e7lar, s\u00f6z konusu engellerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 veya de\u011fi\u015ftirilmesi durumunda, tekstil end\u00fcstrisinin petrokimya ve otomotiv gibi sekt\u00f6rlere k\u0131yasla k\u00fcresel arenada geli\u015fme ve ba\u015far\u0131l\u0131 olma ve k\u00fcresel de\u011fer zincirine ba\u011flanma \u015fans\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Anahtar kelimeler<\/strong>: Tekstil end\u00fcstrisi, ulusal ekonomi, tekstil ihracat\u0131, y\u00f6netim, kalk\u0131nma, uluslararas\u0131 Ticaret.<\/p>\n Giri\u015f<\/strong><\/p>\n \u0130ran’\u0131n tekstil ve giyim sanayisi, uzun ge\u00e7mi\u015fi, b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131m hacmi, y\u00fcksek katma de\u011fer oran\u0131, di\u011fer sanayiler ve ulusal ekonomiyle olan ileri ve geri ba\u011flant\u0131lar\u0131 ve bol insan kaynaklar\u0131 sayesinde, hem nicelik hem de nitelik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ve ulusal ekonominin geli\u015fmesi ve iyile\u015fmesi i\u00e7in potansiyele sahiptir. Ancak ne yaz\u0131k ki, y\u0131llar i\u00e7inde tekstil \u00fcretimi bir\u00e7ok zorluk ve sorunla birlikte ilerlemi\u015ftir (Shafi’i, 2010).<\/p>\n Tekstil sekt\u00f6r\u00fcndeki sanayicilerin bug\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar aras\u0131nda, benzer yabanc\u0131 mallara k\u0131yasla \u00fcr\u00fcnlerin y\u00fcksek maliyeti, ileri bilgi eksikli\u011fi ve zay\u0131f teknoloji, likidite ve i\u015fletme sermayesi sa\u011flanmas\u0131, sanayicilerin bankalara olan bor\u00e7lar\u0131, y\u00fcksek faiz oranlar\u0131, y\u0131pranm\u0131\u015f makineler, giyim modas\u0131 alan\u0131ndaki gerilik, mal ihracat ve ithalat\u0131nda de\u011fi\u015fken tarife politikalar\u0131n\u0131n benimsenmesi, \u00fclkedeki zay\u0131f \u00fcretim yasalar\u0131 ve d\u00fczenlemeleri, d\u00fc\u015f\u00fck verimlilik, i\u00e7 durgunluk ve d\u00fczensiz i\u015f ortam\u0131 yer almaktad\u0131r. Bu fakt\u00f6rlerin etkisi ve yabanc\u0131 \u00fcr\u00fcnlerle rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetersizli\u011fi nedeniyle, \u0130ran tekstil end\u00fcstrisi d\u00fcnya tekstil ve giyim ticaretinde uygun bir konuma ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r (Azizi, 2001).<\/p>\n \u00dclkemizdeki tekstil sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck ilerlemesine ve makine al\u0131m\u0131na yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlara ra\u011fmen, \u00e7e\u015fitli \u00fcr\u00fcnler sunmak, m\u00fc\u015fterileri memnun etmek, d\u0131\u015f pazarlara ve hatta i\u00e7 pazara ula\u015fmak h\u00e2l\u00e2 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Do\u011fdu\u011fumda hayat\u0131mda bir\u00e7ok \u015fey yapabiliyordum. Suudi Arabistan (Sahad\u00ee, 1400).<\/p>\n \u0130ran’\u0131n bu y\u0131l toplam tekstil ve giyim ihracat\u0131ndan elde etti\u011fi d\u00f6viz geliri 312 milyon dolar\u0131 a\u015farken, T\u00fcrkiye \u0130hracat\u00e7\u0131lar Birli\u011fi verilerine g\u00f6re \u00fclke, Ocak-Kas\u0131m 2022 d\u00f6neminde giyim ihracat\u0131ndan 19,5 milyar dolardan fazla gelir elde etti. 1404 \u0130ran Vizyoner Belgesi’ne g\u00f6re, \u0130ran tekstil end\u00fcstrisi b\u00f6lgede (Orta Do\u011fu) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc, d\u00fcnyada ise ellinci s\u0131raya ula\u015fmal\u0131d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck 50 tekstil \u00fcreticisi \u00fclkesi aras\u0131nda bile yer alm\u0131yor. \u0130ran’da stratejik sekt\u00f6r olarak on bir end\u00fcstri se\u00e7ilmi\u015ftir. Tekstil end\u00fcstrisi, \u0130ran’\u0131n makro politika olu\u015fturma ve planlamas\u0131nda \u00f6nemini g\u00f6steren \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc stratejik end\u00fcstridir. Bununla birlikte, \u0130ran’da tekstil ve giyim end\u00fcstrisine yeterince \u00f6nem verilmemesi, bu end\u00fcstrinin son y\u0131llarda b\u00fcy\u00fcme g\u00f6stermemesine, aksine \u00f6nemli bir durgunluk ya\u015famas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Tekstil sekt\u00f6r\u00fcnde i\u015f kurmak i\u00e7in gereken d\u00f6viz yat\u0131r\u0131m\u0131 d\u00fczeyi, di\u011fer bir\u00e7ok sekt\u00f6re k\u0131yasla \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Bu sekt\u00f6r, ulusal d\u00fczeydeki ekonomik sekt\u00f6rlere ve sekt\u00f6r\u00fcn alt sekt\u00f6rlerine k\u0131yasla en y\u00fcksek istihdam yaratma kapasitesine sahip oldu\u011fundan, tekstil ba\u011f\u0131ml\u0131 sanayideki istihdam\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 18’i bu sekt\u00f6rle ilgilidir ve \u0130ran tekstil sanayisi istihdam yaratma a\u00e7\u0131s\u0131ndan petrol sanayisinden sonra ikinci s\u0131rada yer almaktad\u0131r; ancak yine de mal ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, y\u00fcksek g\u00fcmr\u00fck vergileri, yasad\u0131\u015f\u0131 ithalat, likidite eksikli\u011fi ve Sanayi Yeniden Yap\u0131lanma Yasas\u0131’n\u0131n uygulanma bi\u00e7imi gibi bir\u00e7ok zorlukla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r (Banoei, 2001).<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemi<\/strong><\/p>\n Bu ara\u015ft\u0131rma, bu alandaki mevcut literat\u00fcr ve belgelerin incelenmesine dayanarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, ” tekstil end\u00fcstrisi”, “ulusal ekonomi”, “tekstil ihracat\u0131”, “y\u00f6netim”, “geli\u015fim”, “uluslararas\u0131 ticaret” anahtar kelimeleri kullan\u0131larak ilgili veri tabanlar\u0131nda kapsaml\u0131 bir arama yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bulunan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n arka plan\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rma ge\u00e7mi\u015fi<\/strong><\/p>\n 2010 y\u0131l\u0131nda Shafii ve meslekta\u015flar\u0131, tekstil sekt\u00f6r\u00fcndeki \u00fcretim geli\u015ftirme zorluklar\u0131n\u0131 ve durumu iyile\u015ftirmeye y\u00f6nelik politika ve stratejileri belirlemek ve s\u0131ralamak amac\u0131yla bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctt\u00fcler. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, konuyla ilgili literat\u00fcrden ve uzmanlarla yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden 11 politika ve 33 strateji belirlenmi\u015f ve fikir birli\u011fi oran\u0131 (CVR) endeksi kullan\u0131larak, zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in \u00f6nemli politika ve stratejilerin se\u00e7ilmesi y\u00f6n\u00fcnde ad\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, benzer yabanc\u0131 mallara k\u0131yasla bitmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerin y\u00fcksek fiyat\u0131, ileri bilgi eksikli\u011fi ve zay\u0131f teknoloji, dola\u015f\u0131mdaki likidite ve sermaye yetersizli\u011fi, sanayicilerin bankalara olan bor\u00e7lulu\u011fu, y\u00fcksek faiz oranlar\u0131, y\u0131pranm\u0131\u015f makineler, giyim imalat\u0131 alan\u0131ndaki gerilik, mal ihracat\u0131 ve ithalat\u0131 i\u00e7in de\u011fi\u015fken tarife politikalar\u0131n\u0131n benimsenmesi, \u00fclkedeki zay\u0131f \u00fcretim kanunlar\u0131 ve d\u00fczenlemeleri, d\u00fc\u015f\u00fck verimlilik, i\u00e7sel durgunluk ve d\u00fczensiz i\u015f ortam\u0131 gibi fakt\u00f6rlerin tekstil sekt\u00f6r\u00fcnde zorluklar yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir (Shafi’i, 2010).<\/p>\n 2013 y\u0131l\u0131nda Kashi ve meslekta\u015flar\u0131, 1996-2007 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u0130ran tekstil ve giyim sekt\u00f6r\u00fcnde tekstil ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n verimlilik \u00fczerindeki etkisini ara\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctt\u00fcler. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, tekstil ve giyim ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n hacmi tahmin edildikten sonra, geni\u015fletilmi\u015f ARDL aral\u0131klar\u0131na sahip otomatik a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir model \u015feklinde verimlilik art\u0131\u015f\u0131 \u00fczerindeki etkisi analiz edilmi\u015f ve bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bulgular\u0131, emtia ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu sekt\u00f6rlerdeki verimlilik art\u0131\u015f\u0131 \u00fczerinde negatif ve anlaml\u0131 bir etkisi oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir (Kashi, 2013).<\/p>\n 2011 y\u0131l\u0131nda Roshan ve Bakhtiari taraf\u0131ndan \u0130ran’daki tekstil end\u00fcstrisinin (dokuma) sorunlar\u0131n\u0131 ve geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin bu sekt\u00f6rde ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemleri incelemek amac\u0131yla bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, \u0130ran tekstil end\u00fcstrisine ili\u015fkin uygun bir analiz sunmu\u015ftur. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada \u0130ran tekstil sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu tespit edilen ba\u015fl\u0131ca sorunlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n Bayati, 2010 y\u0131l\u0131nda \u0130ran Tekstil Sanayi Birli\u011fi \u00fcyesi i\u015fletmelerin istatistik ve \u00fcretim bilgileri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sorunlar \u00fczerine bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, incelenen birimlerin \u00fcretimindeki azalman\u0131n nedenlerinin s\u0131ras\u0131yla \u015funlar oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir: likidite eksikli\u011fi, yeterli al\u0131c\u0131n\u0131n olmamas\u0131 ve talebin azalmas\u0131, y\u00fcksek fiyatlar ve hammadde k\u0131tl\u0131\u011f\u0131, benzer \u00fcr\u00fcnlerin a\u015f\u0131r\u0131 ithalat\u0131, ekonomik durgunluk, artan i\u015f\u00e7ilik maliyetleri ve nihai \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f ile \u00e7eklerin al\u0131nmas\u0131nda ya\u015fanan belirsizlik (Bayati, 2010).<\/p>\n Kimiagri ve meslekta\u015flar\u0131, 2005 y\u0131l\u0131nda k\u0131yaslama y\u00f6ntemi kullanarak tekstil end\u00fcstrisindeki y\u00f6netim verimlili\u011finin iyile\u015ftirilmesini ara\u015ft\u0131rmak \u00fczere bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctt\u00fcler. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bulgular\u0131, tekstil end\u00fcstrisini korumak i\u00e7in tekstil \u00fcreticilerinin hem k\u00fcresel hem de yerel olarak kalite, fiyat ve h\u0131zl\u0131 \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri a\u00e7\u0131s\u0131ndan rekabet\u00e7i tekstil \u00fcretiminde faaliyet g\u00f6sterme ve rekabet\u00e7i pazarlarda hayatta kalma yeteneklerine sahip olmalar\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Bu olas\u0131l\u0131klar \u015funlar\u0131 i\u00e7erir: tekstil end\u00fcstrisinin arzu edilen hammaddeleri elde etmesi i\u00e7in gerekli tesislerin \u00fcretilmesi veya sa\u011flanmas\u0131, katma de\u011fer vergisi kanununun de\u011fi\u015ftirilmesi ve tekstil end\u00fcstrisi \u00f6n\u00fcndeki t\u00fcm mevcut engellerin h\u0131zla ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, enflasyonun d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ve d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer \u00fclkelerindekine benzer sekt\u00f6rler i\u00e7in banka faiz oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, yat\u0131r\u0131m g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ve tekstil birimlerinin yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 ve hissedarlar\u0131 i\u00e7in uygun bir ortam yarat\u0131lmas\u0131, \u00fclkeye ka\u00e7ak mal giri\u015finin ciddi ve kapsaml\u0131 bir \u015fekilde \u00f6nlenmesi ve son olarak, i\u015fg\u00fcc\u00fc yap\u0131s\u0131nda reform hakk\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 ve t\u00fcm i\u015f\u00e7ilerin yasal haklar\u0131n\u0131n \u00f6denmesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda tekstil \u00fcretim birimlerindeki i\u015f\u00e7ilerin %10’unun y\u0131l boyunca de\u011fi\u015ftirilmesi. Yukar\u0131da bahsedilen \u00e7\u00f6z\u00fcmlere ek olarak, bu \u00e7al\u0131\u015fma insan kaynaklar\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle de y\u00f6netim verimlili\u011fini ele alm\u0131\u015ft\u0131r (Kimiyaghri, 2005).<\/p>\n Bulgular<\/strong><\/p>\n Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ve ara\u015ft\u0131rmalara dayanarak \u0130ran’da tekstil end\u00fcstrisinin geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcndeki engeller:<\/p>\n Tekstil end\u00fcstrisinin geli\u015fim s\u00fcrecine ili\u015fkin ger\u00e7ek\u00e7i bir model olu\u015fturmak amac\u0131yla, \u0130ran Tekstil Sanayi Birli\u011fi Tekstil Sanayi \u0130statistik ve Stratejik \u00c7al\u0131\u015fmalar Ofisi, 1398-1400 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki tekstil ve giyim sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ithalat ve ihracat istatistiklerini incelemi\u015ftir (\u0130ran Tekstil Sanayi Birli\u011fi, 1401). \u015eekil 5-1 bu sekt\u00f6rdeki ihracat\u0131, \u015eekil 5-2 ise ithalat\u0131 g\u00f6stermektedir. Ge\u00e7en y\u0131l, bu sekt\u00f6rdeki ithalatta %22’lik bir art\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, ihracat sadece %13 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Bu fakt\u00f6r, tekstil end\u00fcstrisinin b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcndeki ba\u015fl\u0131ca engellerden biridir<\/p>\n Tart\u0131\u015fma ve Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n \u015eekil 1’de g\u00f6sterildi\u011fi gibi, ihracat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu s\u0131ras\u0131yla d\u00f6\u015feme kaplamalar\u0131, \u0131zgara yongalar\u0131 ve elyaflarla, ithalat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu ise s\u0131ras\u0131yla tekstil elyaflar\u0131, kuma\u015flar ve ipliklerle ilgilidir (\u015eekil 2). Bu nedenle, \u00fclkeye daha fazla d\u00f6viz kazand\u0131rmak i\u00e7in d\u00f6\u015feme malzemeleri, yonga ve elyaf alanlar\u0131na daha fazla yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmal\u0131 ve d\u00f6vizin \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in \u00fclke i\u00e7inde kaliteli elyaf ve kuma\u015f \u00fcretiminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterilmelidir. 2019-2020 istatistikleri, tekstil elyaf\u0131 sekt\u00f6r\u00fcnde ihracat\u0131m\u0131z\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ithalat\u0131m\u0131z\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Tekstil sekt\u00f6r\u00fc, kullan\u0131c\u0131 dostu yap\u0131s\u0131 ve karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 sayesinde, \u00fclkenin pasif n\u00fcfusunu di\u011fer sekt\u00f6rlere g\u00f6re daha kolay cezbedip harekete ge\u00e7irebilir. Bu durum, petrokimya ve otomotiv gibi sekt\u00f6rlere k\u0131yasla bu sekt\u00f6r\u00fcn k\u00fcresel arenada geli\u015fme ve ba\u015far\u0131l\u0131 olma ve k\u00fcresel de\u011fer zincirine ba\u011flanma \u015fans\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor. \u00c7in, T\u00fcrkiye, Birle\u015fik Arap Emirlikleri, Tayland gibi \u00fclkelerden yayg\u0131n olarak yap\u0131lan giyim ve kuma\u015f ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00fclkenin tekstil end\u00fcstrisini krize sokmu\u015ftur. Tahminler, bu sekt\u00f6rlerdeki giyim ve kuma\u015f ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 hacminin ihracat hacmini a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Mal ve Para Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131yla M\u00fccadele Merkezi’nden al\u0131nan bilgilere g\u00f6re, tekstil ve giyim \u00fcr\u00fcnleri ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k istatistiklerinde ikinci s\u0131rada yer almaktad\u0131r (Kashani, 2013). \u0130statistiklere g\u00f6re, T\u00fcrkiye’nin 2021 y\u0131l\u0131ndaki tekstil ihracat\u0131 16,16 milyar dolar oldu. Bu rakam, \u0130ran’\u0131n 1400 y\u0131l\u0131ndaki tekstil end\u00fcstrisi ihracat\u0131n\u0131n 23 kat\u0131yd\u0131. \u0130ran’da tekstil end\u00fcstrisinin geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcndeki zorluklar ve y\u00f6netim engelleri aras\u0131nda, hammaddelerin y\u00fcksek maliyeti ve k\u0131tl\u0131\u011f\u0131, benzer \u00fcr\u00fcnlerin a\u015f\u0131r\u0131 ithalat\u0131, ekonomik durgunluk, artan i\u015f\u00e7ilik maliyetleri ve nihai \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131ndaki y\u00fckseli\u015f (Bayati 2010), \u00fcniversiteler ve e\u011fitim merkezleri ile end\u00fcstri aras\u0131ndaki zay\u0131f ba\u011flar ve nitelikli insan kaynaklar\u0131 eksikli\u011fi yer almaktad\u0131r; bunlar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, politika yap\u0131c\u0131lar\u0131n, sanayicilerin ve akademisyenlerin ciddi kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n Referanslar<\/strong><\/p>\n [1]Shafii, Shokofeh ve Abbasi, Reza ve Habibi Rad, Amin, 2010, Tekstil end\u00fcstrisindeki \u00fcretim geli\u015ftirme, politikalar ve durumun iyile\u015ftirilmesine y\u00f6nelik stratejilerin belirlenmesi ve s\u0131ralanmas\u0131 (vaka \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131: siyah pe\u00e7e kuma\u015f\u0131 \u00fcretimi), https:\/\/civilica.com\/doc\/1214217<\/a><\/p>\n Firuzeh Azizi, Fatima Pasban, 2001, \u0130ran’da Tekstil Sanayinin \u00dcretimi ve Katma De\u011feri ile H\u00fck\u00fcmetin 1979-1998 D\u00f6nemindeki Mali ve Parasal Politikalar\u0131n\u0131n Etkisi \u00dczerine \u00c7al\u0131\u015fma, Ekonomi Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc, Al-Zahra \u00dcniversitesi [3] Seyyed Vahid Ebadi, Hanif Kazrooni, Dariush Semnani, \u0130ran’\u0131n Geli\u015fmi\u015f Tekstil Sanayinin Geli\u015ftirilmesi \u0130\u00e7in Stratejiler, Stratejik Y\u00f6netim \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131, No. 45 – Bahar 2017<\/p>\n [4] Ali Asghar Banovi, Mina Mahmoudi, Ulusal ekonomide tekstil end\u00fcstrisinin konumunun nicel incelenmesi ve sosyal muhasebenin yar\u0131 matris sistemi \u015feklinde potansiyel istihdam yaratma kapasitesinin hesaplanmas\u0131, 1380, Allameh Tabatabaei \u00dcniversitesi [5] Khodadad Kashi, Farhad ve Firuz Jang, Haniyeh, 1392, \u0130ran tekstil ve giyim end\u00fcstrisinde tekstil ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n verimlilik \u00fczerindeki etkisinin incelenmesi (1375-1386), https:\/\/civilica.com\/doc\/1410167<\/a><\/p>\n\n
\n
![\"tekstile\"](\"https:\/\/oyaz.co\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/\u062a\u0631\u06a9\u06cc1.png\" "\\"\\"")
<\/a>\u00a0<\/strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n